Eczeem Keuzehulp

• Kort en lauw: vijf tot tien minuten, één keer per dag. Heet water spoelt de huidvetten weg en maakt de jeuk na afloop erger.
• Geen zeep. Kies een zeepvrij wasproduct (syndet) of een wasolie zonder parfum. Douchegel met "hydraterend" op de fles is meestal gewoon geparfumeerde zeep.
• Deppen, niet wrijven. En binnen een paar minuten smeren, terwijl de huid nog licht vochtig is.
• Badolie in het badwater voegt niets toe aan wassen en smeren (dat is bij bijna vijfhonderd kinderen onderzocht) en maakt het bad glad.
• Bleekbaden en natte verbanden zijn behandelingen van de arts, geen zelfzorg.

Bijna iedereen smeert te weinig. Een laag die je ziet glanzen, niet een likje dat "intrekt".

• Een vingertopeenheid (crème over het laatste kootje van je wijsvinger) is een halve gram en dekt twee handpalmen. Voor het hele lichaam van een volwassene heb je per keer ongeveer veertig vingertopeenheden nodig, dus twintig gram.
• Bij eczeem twee keer per dag, ook als de huid rustig is. Bij alleen een droge huid één keer, na het wassen. Op de handen na elke wasbeurt.
• Wie het hele lichaam smeert, doet per week een halve tot een hele pot van 500 gram op. Gaat een tube van 200 gram maanden mee, dan is dat te weinig.
• Hormooncrème van de arts alleen op de rode plekken, volgens haar schema. Laat een half uur tussen hormooncrème en basiscrème; welke eerst maakt weinig uit.
• Geen vingers in de pot: spatel, tube of pomp. Een crème die van kleur of geur verandert gaat weg.

Make-up mag, op een rustige huid. Op een rode, kapotte of nattende huid niet: dan gaan de pigmenten en conserveermiddelen de huid in en blijft niets zitten.

• Eerst de basiscrème, tien tot vijftien minuten wachten, dan pas make-up. Een primer op siliconenbasis (dimethicone) kan een gladde laag geven en is zelden een probleem.
• Kies parfumvrij en met zo min mogelijk ingrediënten. "Hypoallergeen" en "dermatologisch getest" zijn geen garanties; het woord parfum of fragrance op het etiket wel een reden om het te laten staan.
• Poeder- en minerale make-up (ijzeroxiden, titaandioxide, zinkoxide) wordt vaak beter verdragen dan vloeibare foundation met veel conserveermiddel. Probeer een nieuw product eerst drie dagen op een klein stukje in de elleboogplooi.
• Oogleden zijn de gevoeligste plek: oogschaduw, mascara en eyeliner geven daar het vaakst een reactie. Vaak is nagellak de boosdoener (via de vingers naar de oogleden).
• Verwijderen met een reinigingsmelk of reinigingsolie zonder parfum, niet met alcoholhoudende doekjes of scrubs. Daarna water, deppen, smeren.
• Vervang oude producten (mascara na drie maanden), deel ze niet en was kwasten wekelijks. Bij eczeem op de oogleden dat steeds terugkomt: naar de huisarts voor een allergietest.

Zonlicht dempt eczeem vaak, maar zonverbranding maakt het altijd erger. Dus: zon met mate, en beschermen.

• Kies een zonnebrandcrème zonder parfum, factor 30 of hoger. Minerale filters (zinkoxide, titaandioxide) worden bij eczeem meestal beter verdragen dan chemische filters; octocryleen en benzofenon-3 zijn bekende allergenen.
• Eerst de basiscrème, vijftien tot twintig minuten wachten, dan de zonnebrandcrème. Ruim smeren, elke twee uur en na zwemmen of zweten opnieuw.
• Voor het gezicht een aparte, lichte zonnebrandcrème zonder parfum; voor kinderen een kinderproduct met minerale filters. Baby's onder een half jaar uit de zon, met kleding en schaduw.
• Probeer een nieuw product drie dagen op een klein stukje huid. Prikt het meteen, dan is het irritatie (ander product). Komt er na een tot drie dagen jeuk en roodheid, dan kan het een allergie zijn: huisarts.
• Kleding, hoed en schaduw doen meer dan welke crème ook. Zweet irriteert: afspoelen met lauw water en opnieuw smeren.

• Zwemmen mag, ook met eczeem, tenzij de huid open of geïnfecteerd is. Chloor droogt uit, dus: vooraf een vette crème of zalf als bescherming, na afloop kort afspoelen met lauw water zonder zeep, deppen en meteen smeren.
• Zeewater prikt op een kapotte huid en droogt uit; na het zwemmen afspoelen.
• Bij sport: zweet en wrijving irriteren. Katoen of vochtafvoerend sportgoed op de huid, na afloop kort lauw afspoelen, geen geparfumeerde douchegel, meteen smeren. Een lichte crème in de sporttas.
• Douchen op de club: heet en lang is de valkuil. Lauw en kort.

• Handen die niet zichtbaar vuil zijn hoef je niet met water en zeep te wassen. Handalcohol zonder parfum is voor de huid milder dan wassen.
• Wel wassen: lauw, zeepvrij, kort, goed droogdeppen, ook tussen de vingers. Ringen af bij nat werk.
• Na elke wasbeurt een handcrème zonder parfum; zet een tube bij elke wasbak, in je tas en naast je bed. 's Nachts een vette zalf, eventueel onder katoenen handschoenen.
• Handschoenen beschermen alleen als je ze goed gebruikt: droge handen erin, niet langer dan een half uur aaneen, katoenen binnenhandschoen bij langer dragen, nitril in plaats van latex. Ook bij de afwas en bij schoonmaakmiddelen.
• Kappers, pedicures, schoonheidsspecialisten, zorgverleners: handschoenen ook bij het uitspoelen van kleuringen, en handeczeem dat langer dan drie maanden duurt is chronisch. Dan naar de huisarts voor een allergietest, en de bedrijfsarts als het door het werk komt.

• Voor droge hielen en voetzolen is ureum het bestanddeel dat werkt: vijf tot tien procent, dagelijks na het wassen. Op open kloven prikt het; daar eerst een week vaseline tot de kloof dicht is.
• Niets vets tussen de tenen: daar is de huid vochtig en is schimmel de grootste vijand. Witte, weke, schilferende huid tussen de tenen of een scherp begrensde plek op de voetrand is tot het tegendeel bewezen een schimmel, en dan helpt vet smeren niet.
• Bij diabetes of een slechte doorbloeding: dagelijks de voeten bekijken, eelt en kloven door de pedicure met de juiste aantekening, elke wond naar de arts.
• Zweetvoeten en sportschoenen: katoenen sokken, schoenen laten drogen, voeten goed afdrogen.

• Katoen of zijde op de huid; wol prikkelt. Nieuwe kleding eerst wassen.
• Wasmiddel zonder parfum, geen wasverzachter, een extra spoelbeurt.
• Een koele slaapkamer, katoenen beddengoed, korte nagels. In de winter een bak water aan de verwarming of een luchtbevochtiger.
• Huisstofmijt, huisdieren en pollen kunnen bij sommige mensen een rol spelen; dat is een vraag voor de huisarts, niet iets om zelf op te lossen met saneren.

Een contactallergie is pas zeker na een plakproef bij de dermatoloog. Dan krijg je een allergiepas met stofnamen. Het werk daarna is die namen terugvinden op etiketten, en elk allergeen heeft meerdere namen. Lees de lijst tot het eind: conserveermiddelen en geurstoffen staan achteraan.

• Geurstoffen (fragrance mix, balsem van Peru): parfum, fragrance, aroma, Myroxylon pereirae, en losse namen als limonene, linalool, citronellol, geraniol, coumarin, hexyl cinnamal, citral, eugenol. Ook etherische oliën: lavendel, citrus, tea tree, rozemarijn, munt. "Natuurlijk geparfumeerd" is geparfumeerd.
• MI en MCI: methylisothiazolinone, methylchloroisothiazolinone, benzisothiazolinone. Verboden in crèmes, nog wel in wasproducten, natte doekjes, wasmiddel en verf. Geen van de producten in de zoeker bevat het.
• Formaldehyde-afgevers: DMDM hydantoin, imidazolidinyl urea, diazolidinyl urea, quaternium-15, sodium hydroxymethylglycinate, bronopol. "Urea" alleen is gewoon ureum.
• Wolvet: lanolin, lanolin alcohol, cera lanae, adeps lanae, Eucerit. Lanettecrème is iets anders (cetostearylalcohol).
• Cocamidopropylbetaïne (CAPB): in wasgels en shampoo, vrijwel nooit in crèmes. Kies wasproducten op glucosidebasis of een wasolie.
• Propyleenglycol: propylene glycol. Niet hetzelfde als propanediol, pentylene glycol, butylene glycol of caprylyl glycol; die worden meestal goed verdragen. Vraag de arts om een hormooncrème zonder propyleenglycol.
• Parabenen (zeldzaam): methylparaben, propylparaben, E218, E216.
• Fenoxyethanol (zeldzaam, maar zit bijna overal in): phenoxyethanol. Alternatief: watervrije zalf, of crèmes die met caprylyl glycol, pentylene glycol of benzoëzuur conserveren.
• Bijenwas en propolis: cera alba, cera flava, beeswax, propolis. Wie allergisch is voor propolis vermijdt beide.
• Composieten (kamille, calendula, arnica): Chamomilla, Matricaria, Calendula officinalis, Arnica montana, Echinacea, Achillea. Bisabolol wordt meestal wel verdragen.
• Pinda (voedselallergie; bij baby's met eczeem liever geen pinda-olie op de huid): Arachis hypogaea oil, peanut oil, arachideolie.
• Amandel, noten en sesam: Prunus amygdalus dulcis (zoete amandel, een steenvrucht, geen noot), Corylus (hazelnoot), Juglans (walnoot), Macadamia, Sesamum. Staan los van pinda; alleen vermijden bij een bewezen allergie voor die noot of sesam.
• Haver (alleen bij een bewezen havereiwitallergie): Avena sativa, colloidal oatmeal, Rhealba.
• Uv-filters: octocrylene, benzophenone-3, avobenzone, homosalate. Kies minerale filters: zinc oxide, titanium dioxide.
• Vetalcoholen (zeldzaam, lastig): cetearyl alcohol, cetyl alcohol, stearyl alcohol, Lanette. Bijna elke crème bevat ze; dan is watervrij het antwoord.

Bij twijfel, of in afwachting van de plakproef: vaseline, vaseline-paraffinezalf FNA of cetomacrogolzalf FNA. Geen water, dus geen conserveermiddel; geen parfum. Vink hieronder je allergie aan om de productzoeker te filteren, en gebruik daaronder de vrij-van-lijsten voor shampoo, deodorant, zonnebrand, tandpasta en wasmiddel.

Elke fabel klinkt logisch. Daarom houden ze stand. Wat er klopt, en wat niet.

• "Hormooncrème maakt de huid dun." Bij langdurig verkeerd gebruik van een sterke crème kan dat. Bij gebruik volgens het schema van de arts, op de plekken en niet langer dan nodig, is de huid veiliger mét dan zonder: een onbehandelde ontsteking beschadigt de huid meer.
• "Als je stopt komt het harder terug." Wie te vroeg stopt, ziet het terugkomen omdat de ontsteking nog smeult onder een huid die er al goed uitziet. Daarom is er een afbouw- of onderhoudsschema. Dat is geen verslaving.
• "Natuurlijk is veiliger dan chemisch." Alles is chemie, ook een plant. Etherische oliën zijn de meest voorkomende allergenen in cosmetica, en de "chemische" vaseline is een van de veiligste stoffen die er zijn.
• "Kokosolie geneest eczeem." Als vet is kokosolie prima. Het geneest niets en blust geen ontsteking.
• "Olijfolie is goed voor de babyhuid." Nee. Olijfolie beschadigt de barrière en verhoogt het vochtverlies. Zonnebloemolie of een parfumvrije crème wel.
• "Parabenen zijn gevaarlijk." In de toegestane hoeveelheden zijn ze veilig en zelden een allergeen. Wie ze wil vermijden mag dat; bang hoef je er niet voor te zijn.
• "Hypoallergeen betekent zonder allergenen." Het woord heeft geen wettelijke betekenis en staat ook op producten met parfum. Alleen de ingrediëntenlijst telt.
• "Een bloedtest laat zien waar ik allergisch voor ben." Voor contactallergie niet. Die is alleen met een plakproef bij de dermatoloog aan te tonen; de bloedtesten van commerciële labs meten iets anders.
• "De huid moet kunnen ademen." De huid ademt niet; zuurstof komt via het bloed. Vet houdt water binnen, en dat is precies wat de eczeemhuid nodig heeft. Alleen in warme plooien en bij hitte is een lichtere vorm prettiger.
• "Als het prikt, werkt het." Prikken is irritatie. Op een rustige huid is het dan het verkeerde product; op een kapotte huid prikt bijna alles, en dan is een zalf zonder water de oplossing.
• "Mijn huid is aan die crème gewend geraakt." De huid went niet aan vet en water. Wat verandert is het seizoen, de hoeveelheid die je smeert, of een ontsteking die oplaait. Wisselen van merk lost dat niet op.
• "Zon en zeewater genezen eczeem." Uv-licht dempt de ontsteking, en daar profiteren veel mensen van. Zeewater en zout prikken op een kapotte huid en drogen uit; zonverbranding maakt alles erger.
• "Eczeem komt door iets in het eten." Bij een klein deel van de baby's met ernstig eczeem speelt voedselallergie mee; dat is een vraag voor de arts. Zelf dingen schrappen helpt niet en is bij kinderen riskant.
• "Een detox of supplement herstelt de huid van binnenuit." Alleen bij een echt tekort helpt aanvullen. Zonder tekort doet een supplement niets voor eczeem.
• Huismiddelen (azijn, zout, baking soda, citroen, tandpasta, kamillethee, honing, uien, knoflook): de meeste doen niets, sommige beschadigen. Azijn, zout en citroen prikken en drogen uit; tandpasta irriteert; kamille kan een allergie geven. Een havermoutbad is onschuldig maar voegt niets toe aan smeren.

Vandaag: gele korsten of pus, blaasjes bij elkaar op een eczeemplek, koorts met uitslag, een baby die slecht drinkt of ziek oogt, een huid die in korte tijd overal rood wordt, zwelling of benauwdheid na het smeren, een wond aan een diabetische voet.

Deze week: niet beter na vier weken goed smeren, eczeem op de oogleden, hals of handen dat erger wordt van een product, hevige jeuk 's nachts of jeuk bij huisgenoten, jeuk over het hele lichaam zonder dat je iets ziet, niet kunnen slapen door de jeuk, of angst voor de hormooncrème waardoor je niets gebruikt.